منظور از نظام فرهنگی و تربیتی مجموعه­ای از معانی، مفاهیم و اندیشه‌های مورد قبول، منظم و سازمان یافتۀ فرهنگی و تربیتی است که از یک نظم سیستمی پیروی می­کنند. تحقیق حاضر با رویکردی آسیب‌شناسانه به بررسی اثربخشی نظام فرهنگی و تربیتی موجودآجا می‌پردازد. بدین منظور آسیب­‌های نظام فرهنگی و تربیتی موجود آجا شناسایی و استخراج و در زمینه‌های مختلف از قبیل آسیب‌های اجتماعی، فرهنگی، دینی و مکتبی، تربیتی و آموزشی، ساختاری و مدیریتی، اقتصادی و روحی و روانی، دسته­بندی شده است. روش تحقیق پیمایش بوده وجامعۀ آماری آن کلیة کارکنان پایور شاغل در 17 یگان منتخب و همچنین متخصصان و خبرگان امور فرهنگی و تربیتی آجا  است. نتایج نشان می­دهد که نظام فرهنگی و تربیتی موجود آجا در شاخص­‌های ارتش مکتبی از قبیل ولایتمداری، شجاعت و اقتدار، فداکاری و ایثارگری، حافظ کشور، منضبط، دارای روحیه جهادی، مؤمن و متعهد، مردمی، متخصص و کارآمد، منسجم و یکپارچه، دارای بصیرت و توانمند در فضای جنگ نرم دچار ضعف نسبی بوده که در پایان الگوی نظام فرهنگی و تربیتی مطلوب آجا و نیز راهکار‌هایی جهت نیل به این مطلوب ارائه شده است.